India's #1 AI Tutormcq quiz · Sanskrit — Ruchira · Chapter 10हिंदी में पढ़ें → Class 9 Sanskrit Ruchira Chapter 10 व्याकरणम् MCQ Quiz — 30 Questions with Answers
Chapter 10 (व्याकरणम्) of Ruchira is foundational to Sanskrit grammar mastery at Class 9 level. This chapter unpacks the four pillars of sentence construction: कारक (case systems), विभक्ति (nominal inflections), लकार (verb tenses), and वाक्य रचना (sentence structure). CBSE increasingly tests grammatical concepts via MCQs rather than descriptive answers, making precision and speed essential. This guide provides 30 carefully curated MCQs—from beginner-friendly to assertion-reason level—aligned with the 2024-25 rationalized syllabus. Each question includes a one-line conceptual reason, helping you build durability in Sanskrit grammar, not just memorization. Whether you're revising before board exams or strengthening fundamentals, these MCQs mirror real CBSE patterns. Work through them systematically and track your confidence score.
Your child's private AI tutor — trained on NCERT.
3-day free trial · ₹1 to start · Cancel anytime.
Start 3-day free trial →Why MCQs Dominate the New CBSE Pattern
The restructured CBSE Sanskrit syllabus now allocates 40–50% of marks to objective-type questions, including MCQs, matching, and true/false items. This shift reflects two realities: (1) MCQs test deep conceptual understanding under time pressure—you cannot guess your way through four carefully designed distractors—and (2) grammar rules like विभक्ति and लकार have unambiguous correct answers, making them ideal for objective assessment.
In the old pattern, students could write vague answers and earn partial credit. Today, you must distinguish between कर्ता, कर्म, and करण instantly, or lose marks outright. Chapter 10 (व्याकरणम्) sits at the heart of this shift because it governs how every Sanskrit word inflects and how sentences cohere. A single error in कारक identification can cascade: you misidentify the subject, misread the verb tense, and misparse the entire sentence.
MCQ practice trains three critical skills: (1) *Pattern recognition*—you learn to spot कारक markers (nominative -: endings, accusative -अम्, dative -े, etc.) at a glance; (2) *Elimination logic*—weaker options teach you *why* they fail, reinforcing grammatical principles; and (3) *Speed without sacrifice*—working under timed conditions conditions mirrors exam reality. The 30 MCQs here are scaffolded from *Easy* (direct recall) → *Medium* (application + analysis) → *Hard* (assertion-reason + synthesis), allowing you to track growth.
10 Easy MCQs: कारक और विभक्ति के मूल सिद्धांत
**Q1.** निम्नलिखित में कर्ता कारक कौन-सा है?
(A) राम*को* गुरु मिले।
(B) *राम* गुरु को नमस्कार करता है।
(C) राम के गुरु बहुत ज्ञानी हैं।
(D) राम *से* गुरु प्रसन्न हैं।
**उत्तर:** (B) — कर्ता वह होता है जो क्रिया को करता है; यहाँ राम क्रिया 'करता है' का विषय है, और विभक्ति प्रथमा (nominative) में है।
---
**Q2.** कर्म कारक का सही विभक्ति चिह्न चुनें।
(A) प्रथमा विभक्ति
(B) द्वितीया विभक्ति
(C) तृतीया विभक्ति
(D) सप्तमी विभक्ति
**उत्तर:** (B) — कर्म कारक (object) हमेशा द्वितीया विभक्ति में होता है; उदा. 'राम *पुस्तकं* पढ़ता है' में पुस्तकं (accusative) कर्म है।
---
**Q3.** 'करण कारक' किसे कहते हैं?
(A) जो क्रिया करता है
(B) जिसके साथ/जिससे क्रिया होती है
(C) जिसे क्रिया होती है
(D) जहाँ क्रिया होती है
**उत्तर:** (B) — करण कारक मनुष्य/साधन को दर्शाता है; उदा. 'राम *लकड़ी से* घर बनाता है'—लकड़ी साधन है।
---
**Q4.** निम्न वाक्य में सम्बन्ध कारक (genitive) की पहचान करें: 'राम*की* किताब बहुत सुंदर है।'
(A) राम
(B) की
(C) किताब
(D) सुंदर
**उत्तर:** (B) — सम्बन्ध कारक षष्ठी विभक्ति (genitive; -की/-का/-के) से चिह्नित होता है।
---
**Q5.** अधिकरण कारक (locative) का विभक्ति कौन-सा है?
(A) द्वितीया
(B) पंचमी
(C) सप्तमी
(D) अष्टमी
**उत्तर:** (C) — अधिकरण (place/time where action happens) सप्तमी विभक्ति में होता है; उदा. 'मैं *घर में* पढ़ता हूँ'।
---
**Q6.** 'भ्राता' का द्वितीया विभक्ति बहुवचन रूप क्या है?
(A) भ्रातर:
(B) भ्रातृ
(C) भ्रातरः
(D) भ्रातृन्
**उत्तर:** (C) — भ्राता (brother; masculine a-stem) का nominative plural = भ्रातर:, accusative plural = भ्रातृन्। यहाँ विकल्प (C) nominative plural है (एक साधारण error है प्रश्न में; सही द्वितीया plural = भ्रातृन् हो।)
**सुधार:** सही उत्तर **(D) भ्रातृन्** है — द्वितीया विभक्ति बहुवचन।
---
**Q7.** लकार किसे कहते हैं?
(A) संज्ञा के विभक्ति चिह्न
(B) क्रिया के काल और पुरुष को दर्शाने वाले रूप
(C) विशेषण के लिंग चिह्न
(D) कारक के चिह्न
**उत्तर:** (B) — लकार (tense suffix) क्रिया में जुड़कर समय (past, present, future) और पुरुष (1st, 2nd, 3rd) दोनों बताता है।
---
**Q8.** 'भवति' किस लकार का रूप है?
(A) लट् लकार (present)
(B) लङ् लकार (past)
(C) लृट् लकार (future)
(D) विधि-लिङ् लकार (conditional)
**उत्तर:** (A) — लट् लकार = present tense; भवति = 'वह होता है' (3rd person singular present)।
---
**Q9.** 'अभवत्' किस पुरुष (person) और संख्या (number) का रूप है?
(A) प्रथम पुरुष बहुवचन
(B) द्वितीय पुरुष एकवचन
(C) तृतीय पुरुष एकवचन
(D) द्वितीय पुरुष द्विवचन
**उत्तर:** (C) — अभवत् (लङ् लकार) = 'वह था/वह हुआ' (3rd singular past); -त् suffix तृतीय पुरुष एकवचन है।
---
**Q10.** सही वाक्य चुनें जिसमें वाक्य रचना (syntax) ठीक हो:
(A) पुस्तक पढ़ता राम है।
(B) राम पुस्तकं पढ़ति।
(C) राम पुस्तक पढ़ता है।
(D) दोनों (B) और (C) सही हैं।
**उत्तर:** (D) — संस्कृत में verb अंत में आती है (लेकिन अप्रचलित हो सकती है); आधुनिक हिंदी में (C) सही है; दोनों संरचनाएँ अपने-अपने व्याकरण में मान्य हैं।
10 Medium MCQs: विभक्ति, लकार और वाक्य रचना का प्रयोग
**Q11.** निम्न वाक्य में *सभी* कारक चिह्नित करें: 'राम *ने* *तीर से* *सुग्रीव को* *वन में* मारा।'
कारण कारक (instrumental) कौन-सा है?
(A) राम ने
(B) तीर से
(C) सुग्रीव को
(D) वन में
**उत्तर:** (B) — 'तीर से' (बाण) साधन है जिससे क्रिया 'मारना' संपन्न होती है; यह करण कारक (तृतीया विभक्ति) है।
---
**Q12.** 'गुरु को सम्मान देना चाहिए' वाक्य में 'गुरु को' किस कारक में है?
(A) कर्ता
(B) कर्म
(C) सम्प्रदान (dative)
(D) करण
**उत्तर:** (C) — 'गुरु को' संप्रदान कारक (indirect object; 4th case) है क्योंकि सम्मान *किसको* दिया जाता है; यह चतुर्थी विभक्ति है।
---
**Q13.** संस्कृत में द्वि-कारक वाले धातु का उदाहरण चुनें (verb + two direct objects):
(A) 'राम नगर जाता है।'
(B) 'भर्ता पत्नी को शिक्षा देता है।'
(C) 'बालक खेल खेलता है।'
(D) 'सीता वन में जाती है।'
**उत्तर:** (B) — 'देना' धातु द्वि-कारक है: 'किसको क्या देता है' (दाता, प्राप्तकर्ता, और वस्तु सभी); यहाँ पत्नी (कर्म) और शिक्षा (दूसरा कर्म) दोनों हैं। (
---
**Q14.** 'इच्छा' धातु किस विभक्ति को लेती है?
(A) प्रथमा (nominative)
(B) द्वितीया (accusative)
(C) तृतीया (instrumental)
(D) षष्ठी (genitive)
**उत्तर:** (B) — 'इच्छा' (want/desire) + द्वितीया विभक्ति; 'राम *पुस्तकं* इच्छति' = राम किताब चाहता है।
---
**Q15.** 'भवति' (3rd sg present) का past habitual (प्राप्त भूतकाल) रूप क्या है?
(A) अभवत्
(B) बभूव
(C) भविष्यति
(D) भवेत्
**उत्तर:** (A) — लङ् लकार (simple past) 'अभवत्' है; लिट् लकार (perfect) 'बभूव' है; लकार का चयन भूतकाल के *प्रकार* पर निर्भर करता है।
---
**Q16.** 'सः पुस्तकं पठति' वाक्य को future में बदलें:
(A) सः पुस्तकं पठत्।
(B) सः पुस्तकं पठिष्यति।
(C) सः पुस्तकं पठेत्।
(D) सः पुस्तकं पठेद्।
**उत्तर:** (B) — लृट् लकार (simple future) 'पठिष्यति' है; -ष्य- + -ति suffix = भविष्य काल, तृतीय पुरुष एकवचन।
---
**Q17.** 'मैं पुस्तक पढ़ूँ' का संस्कृत अनुवाद चुनें (विधि-लिङ् लकार):
(A) अहम् पुस्तकं पठामि।
(B) अहम् पुस्तकं पठेयम्।
(C) अहम् पुस्तकं पठिष्यामि।
(D) अहम् पुस्तकं पठि।
**उत्तर:** (B) — विधि-लिङ् लकार (conditional/subjunctive mood) 1st sg = 'पठेयम्'; यह आज्ञा, इच्छा, या संभावना दर्शाता है।
---
**Q18.** निम्न में से कौन-सा वाक्य विभक्ति क्रम में सही है?
(A) राम प्रथमा गुरु द्वितीया को नमस्कार करता है।
(B) राम गुरु को नमस्कार करता है। (हिंदी)
(C) राम गुरु-चरणं नमस्करोति। (संस्कृत शुद्ध)
(D) (B) और (C) दोनों सही हैं।
**उत्तर:** (D) — संस्कृत में 'नमस्कार' + सम्प्रदान विभक्ति (चतुर्थी: गुरु-ए) या कर्म विभक्ति (द्वितीया: गुरु-अंगम्) दोनों हो सकते हैं; हिंदी अनुवाद (B) और संस्कृत (C) दोनों valid हैं।
---
**Q19.** 'पठति' में कौन-सा लकार है?
(A) लट् (present)
(B) लोट् (imperative)
(C) लङ् (past)
(D) लृट् (future)
**उत्तर:** (A) — लट् लकार present tense को दर्शाता है; suffix -ति (3rd sg) है।
---
**Q20.** 'सः किताब पढ़ेगा।' का past permission (अनुज्ञा भूतकाल) संस्कृत रूप:
(A) सः किताबं पठेत्।
(B) सः किताबं पठिष्यत इति अनुज्ञा।
(C) सः किताबं पठितुं शक्नोति स्म।
(D) सः किताबं पठेद् इति अनुज्ञा।
**उत्तर:** (A) या (C) — विधि-लिङ् 'पठेत्' अनुमति/संभावना दोनों बताता है; infinitive form 'पठितुम्' + 'शक्नोति स्म' (could read) भी सही है। (अस्पष्ट प्रश्न; **(A) या (C)** स्वीकार्य।)
10 Hard/Assertion-Reason MCQs: संश्लेषण और विश्लेषण स्तर
**Q21 (Assertion-Reason):**
**कथन (A):** 'राम को गुरु से शिक्षा मिली' वाक्य में 'गुरु से' अपादान कारक है।
**कारण (R):** अपादान कारक (ablative; 5th case) उस स्रोत को दर्शाता है जहाँ से कोई क्रिया आरंभ होती है।
(A) A और R दोनों सही हैं; R, A की सही व्याख्या है।
(B) A और R दोनों सही हैं; लेकिन R, A की व्याख्या नहीं है।
(C) A सही है; R गलत है।
(D) A गलत है; R सही है।
**उत्तर:** (A) — 'गुरु से' शिक्षा का स्रोत है (जहाँ से ज्ञान आता है); पंचमी विभक्ति अपादान दर्शाती है। R सही कारण है।
---
**Q22 (Multiple-stem mixed):**
निम्न संस्कृत वाक्य में सभी कारक और विभक्तियाँ पहचानें:
'राज्ञः पुत्रः सैनिकैः सह नगरे शत्रु-सेनां निर्जित्य राजमार्गेण गृहं प्रत्यागतः।'
कौन-सा कथन गलत है?
(A) 'राज्ञः' = संबंध कारक (षष्ठी), एकवचन
(B) 'सैनिकैः' = करण कारक (तृतीया), बहुवचन
(C) 'नगरे' = अधिकरण कारक (सप्तमी), एकवचन
(D) 'शत्रु-सेनां' = कर्म कारक (द्वितीया), बहुवचन
(E) सभी सही हैं।
**उत्तर:** (E) — वाक्य में सभी विश्लेषण सही है; यह जटिल multiple-caseऔर laced वाक्य Chapter 10 के शिखर पर है।
---
**Q23 (Application-based):**
एक लेखक अंग्रेजी वाक्य 'The teacher instructs the student with patience in the classroom' को संस्कृत में अनुवाद करना चाहता है। कौन-सा संस्कृत रूपांतरण विभक्ति के नियमों के अनुसार सबसे सही है?
(A) शिक्षकः छात्रः सहधैर्येण कक्षायां निर्देश करोति।
(B) शिक्षकः छात्रं सह धैर्येण कक्षायां निर्देशयति।
(C) शिक्षकः छात्रं धैर्येण कक्षायां निर्देशयति।
(D) शिक्षकः छात्राय धैर्य-कक्षायां निर्देशयति।
**उत्तर:** (C) — सही विभक्ति: शिक्षकः (nominative, कर्ता), छात्रम् (accusative, कर्म = direct object), धैर्येण (instrumental, करण = means), कक्षायाम् (locative, अधिकरण = place)। 'सह' (with) तृतीया लेता है; (B) में 'सह' unnecessary है; (A) में छात्रः nominative गलत है (कर्म होना चाहिए)।
---
**Q24 (Comparative Lakara):**
निम्न तीनों वाक्य देखें:
1. 'राम कल पुस्तक पढ़ेगा।' (future plan)
2. 'राम प्रतिदिन पुस्तक पढ़ता है।' (habitual present)
3. 'राम ने कल पुस्तक पढ़ी थी।' (past perfect)
इन्हें संस्कृत में किन-किन लकारों में अनुवाद करेंगे क्रमशः?
(A) लृट्, लट्, लिट्
(B) लृट्, लोट्, लिट्
(C) लोट्, लट्, लिङ्
(D) लिङ्, लट्, लृट्
**उत्तर:** (A) — (1) future = लृट् लकार (लकार); (2) present habitual = लट् लकार; (3) past perfect = लिट् लकार (perfect tense, often used for past with present relevance)।
---
**Q25 (Lakara-morphology synthesis):**
'वयम् पत्राणि लेखयाम' — इस वाक्य में कौन-सी लकार और पुरुष-संख्या है?
(A) लट् लकार, प्रथम पुरुष बहुवचन
(B) लङ् लकार, तृतीय पुरुष एकवचन
(C) विधि-लिङ्, प्रथम पुरुष बहुवचन
(D) लोट्, प्रथम पुरुष एकवचन
**उत्तर:** (C) — 'लेखयाम' = विधि-लिङ् लकार (wish/command mood), और 'वयम्' (we) = प्रथम पुरुष बहुवचन। -आम suffix यह इंगित करता है।
---
**Q26 (Vakya-rachna complexity):**
वाक्य 'अनुज: भ्राता-निर्देशेन कार्य करिष्यति' में कितने कारक हैं, और कौन-सा अधिक सूक्ष्म है?
(A) 3 कारक: कर्ता, कर्म, करण — सभी स्पष्ट हैं।
(B) 4 कारक: कर्ता, करण (निर्देश), सम्बंध (भ्राता-निर्देश में), और कर्म अनुमानित है।
(C) 2 कारक: केवल कर्ता और करण, क्योंकि कार्य का विस्तार नहीं दिया।
(D) 5 कारक: समस्त संभावित कारक।
**उत्तर:** (B) — 'अनुज:' (younger brother) = कर्ता; 'भ्राता-निर्देशेन' = करण (निर्देश साधन है), साथ ही अधिकरण + सम्बंध (older brother's instruction); 'कार्य' (work) = अनुमानित कर्म; 'करिष्यति' = लृट् लकार (future)। वाक्य संरचना बहु-आयामी है।
---
**Q27 (Conceptual error identification):**
एक छात्र का दावा: 'सभी धातु जो कर्मवाच्य (passive voice) में होती हैं, वे द्वितीया विभक्ति (कर्म) नहीं ले सकतीं।'
यह कथन:
(A) पूर्णतः सही है।
(B) आंशिक रूप से गलत है: कुछ passive धातु द्वितीया ले सकती हैं (permissive passive)।
(C) पूर्णतः गलत है: कर्मवाच्य में कर्ता लुप्त होता है, लेकिन कर्म प्रायः कर्ता बनता है।
(D) प्रश्न अस्पष्ट है।
**उत्तर:** (B) — कर्मवाच्य में कर्ता को instrumental (तृतीया) में डाल दिया जाता है; लेकिन कर्म nominative बनता है, द्वितीया नहीं। उदा. 'पत्र राज्ञा लिख्यते' (Letter is written by the queen)। यह सूक्ष्मता है जो advanced व्याकरण में महत्वपूर्ण है।
---
**Q28 (Negation & tense):**
'राम न पुस्तकं पठत्' का लकार और अर्थ:
(A) लट् लकार, present negative ('does not read')
(B) लङ् लकार, past negative ('did not read')
(C) लिङ् लकार, conditional negative ('would not read')
(D) लोट् लकार, imperative negative ('do not read')
**उत्तर:** (A) — 'पठत्' (without augment) = लट् लकार (present); 'न' negation particle; अर्थ = 'राम किताब नहीं पढ़ता।' अगर लङ् होता तो 'अपठत्' होता।
---
**Q29 (Dual number in lakara):**
'तौ किं करिष्यतः' का विश्लेषण करें:
(A) लृट् लकार, तृतीय पुरुष द्विवचन = 'those two (will do what?)', सही।
(B) लृट् लकार, द्वितीय पुरुष द्विवचन = 'you two will do what?', गलत।
(C) लोट्, तृतीय द्विवचन = गलत लकार।
(D) लङ्, द्वितीय द्विवचन = गलत लकार और पुरुष।
**उत्तर:** (A) — 'करिष्यतः' = लृट्, तृतीय पुरुष, द्विवचन (two people); suffix '-तः' द्विवचन को दर्शाता है।
---
**Q30 (Synthesis: Full analysis):**
वाक्य: 'शिक्षकः छात्र-समूहः को पुस्तक-ज्ञान धैर्य-पूर्वकम् शास्त्रीय-नियमेन प्रदत्तः।'
इस वाक्य में कितनी विभक्ति त्रुटियाँ हैं?
(A) कोई नहीं; यह perfect है।
(B) 1 त्रुटि: 'समूहः को' — 'को' redundant है (already nominative)।
(C) 2 त्रुटियाँ: 'को' + 'प्रदत्तः' (passive में कर्ता nominative में नहीं होना चाहिए)।
(D) 3 या अधिक त्रुटियाँ: morphology और syntax दोनों गलत हैं।
**उत्तर:** (C) — (1) 'छात्र-समूहः को' में 'को' unnecessary है (nominative + dative mixing); (2) 'प्रदत्तः' passive है पर 'शिक्षकः' nominative में है (passive में कर्ता instrumental होना चाहिए: शिक्षकेण)। सही: 'शिक्षकेण छात्र-समूहाय पुस्तक-ज्ञानं धैर्य-पूर्वकम् प्रदत्तम्।'
Common Trap Options — कैसे गलत उत्तर डिज़ाइन होते हैं
MCQ में trap options (distractors) शिक्षकों द्वारा जानबूझकर बनाए जाते हैं ताकि आधा-अधूरा ज्ञान रखने वाले छात्र गलत हो जाएं। Chapter 10 के संदर्भ में सबसे आम जाल:
1. **विभक्ति confusions**: छात्र कारक तो सही पहचानते हैं, लेकिन vibhakti symbol गलत चुनते हैं। उदा. Q12 में, 'सम्प्रदान' को 'षष्ठी' से confuse करना (दोनों में ही 'को' हो सकता है, लेकिन अर्थ अलग)।
2. **Lakara suffix overload**: 'भवति', 'भविष्यति', 'भवेत्' — तीनों में 'भव-' धातु है पर lakaar अलग है। छात्र suffix पर focus न करके पूरे शब्द को देखते हैं।
3. **Person-number mismatch**: 'पठामि' (1st sg present) को 'पठति' (3rd sg present) से confuse करना — दोनों 'लट्' हैं, पर पुरुष भिन्न है।
4. **Karaka identification में होmophones**: 'करण' और 'कारण' अलग हैं; 'कर्म' (object) और 'कर्ता' (subject) समान उच्चारण हो सकते हैं (हिंदी में)।
5. **Translation ambiguity**: 'के साथ' कभी करण (तृतीया) है, कभी सम्प्रदान (चतुर्थी), कभी समवाय (7th case)। trap यह है कि बिना verb को समझे, student कारक नहीं पहचान सकते।
6. **Dual vs. plural confusion**: 'करिष्यतः' (dual future) को 'करिष्यन्ति' (plural future) से अलग रखना कठिन है।
**रणनीति:** हर MCQ में पहले *क्रिया* (verb) को देखें, फिर उसके आसपास के संज्ञाओं (nouns) को देखें। क्रिया ही यह बताती है कि कौन-सा कारक क्या लेगा। cbsetutor.ai पर हमारे grammar tutorials यह pattern-matching सीखने में मदद करते हैं।
MCQ Time-Management Strategy — परीक्षा में speed + accuracy
CBSE boards में Sanskrit paper में आमतौर पर 60 minutes में 40 MCQ होते हैं (कुल 40 marks, 1 mark per MCQ)। यह 1.5 मिनट प्रश्न का समय देता है, जो कसा हुआ है, विशेषकर Chapter 10 जैसे grammar-heavy सेक्शन में।
**3-स्तरीय रणनीति:**
**Level 1 (पहला 15 मिनट): Easy प्रश्न तेजी से करें**
— Q1-Q10 को 15 मिनट में खत्म करें (1 मिनट प्रति प्रश्न)।
— इन प्रश्नों में कारक identification या simple लकार recognition होगी।
— यदि आप तुरंत सुनिश्चित नहीं हैं, एक educated guess करें और आगे बढ़ें। इसी स्तर पर confidence-building होती है (80% तक सही होना चाहिए)।
**Level 2 (अगले 30 मिनट): Medium प्रश्नों पर फोकस करें**
— Q11-Q20 को 30 मिनट में लें (1.5 मिनट प्रति प्रश्न)।
— ये जटिल वाक्य-विश्लेषण और multiple-कारक scenarios हैं।
— पढ़ने में 30 सेकंड, analysis में 60 सेकंड लगाएँ।
— यदि uncertain हो, दूसरा सर्वश्रेष्ठ option चुनें (elimination strategy)।
**Level 3 (अंतिम 15 मिनट): Hard/assertion-reason + review**
— Q21-Q30 को 10 मिनट में करने का प्रयास करें (assertion-reason में 1-2 मिनट लग सकते हैं क्योंकि दोनों parts evaluate करने पड़ते हैं)।
— अंतिम 5 मिनट में आसान प्रश्नों को फिर से देखें जहाँ आप uncertain हैं।
**3-पॉइंट checklist हर MCQ में:**
1. **Verb को identify करें**: क्या यह कर्मवाच्य, सकर्मक, या अकर्मक है?
2. **Case markers को नोट करें**: '-ः', '-ं', '-ा', '-े', etc. लकार का suffix क्या है?
3. **Elimination करें**: 4 में से 2 स्पष्टतः गलत होंगे; उन्हें काटें।
**Time-saving keywords की list याद रखें:**
कर्ता = nominative (no suffix or -:)
कर्म = accusative (-ं/-अम्)
करण = instrumental (-एन/-या)
सम्प्रदान = dative (-ए/-आय)
अपादान = ablative (-अत्)
संबंध = genitive (-क्य/-स्य)
अधिकरण = locative (-ए/-आम्)
यह list 10 सेकंड में scan करने योग्य है। परीक्षा से 1 हफ्ता पहले इसे flash card पर लिखकर रोज 5 बार दोहराएँ। मनोवैज्ञानिक रूप से, repeated exposure मस्तिष्क को automatic recall के लिए तैयार करता है, जिससे exam में तुरंत निर्णय ले सकते हो।
यदि 30 मिनट से अधिक एक प्रश्न में लगे, तो छोड़ दें। अंत में वापस आएँ। परीक्षा में 90% correct करना 100% करने से बेहतर है क्योंकि समय ख़त्म हो जाएगा। Start a 3-day free trial at cbsetutor.ai जहाँ आप timed mock tests प्रैक्टिस कर सकते हैं और अपनी speed को ट्रैक कर सकते हैं।